به گزارش مهر، سرخسها درختچه هايي با کلاهخود سبز در مسير جاده دسترسي به ارتفاعات 1800 متري جنگلهاي "دولي چال" سربازاني کوتاه قامت ولي مقاوم اند که بستر خاک را با ريشه هاي ظريفشان سخت در آغوش گرفته اند. درختچه هاي با نظمي شگرف که شيب تند جنگل را براي جلوگيري از شدت فرسايش پاسباني مي کنند.
معظلات مسير جاده طرح توسعه جنگلهاي دولي چال در حوزه شهرستان فومن به مقاومت درختچه هاي انبوه سرخس در برابر فرسايش خاک ختم نمي شود چرا که ارتفاعات بالا دست روستاي تاريخي ماسوله نيز به دليل حضور جنگل نشينان و دامهاي چرنده آسيبهاي جدي ديده است.

منابع طبيعي گيلان با حمايت سازمان جنگلهاي کشور بعد از آنکه سيلابهاي خروشنده تن جنگل را شسته و خاک را با خود به زير کشيد، اقدام به کاشت درختان تازه و خروج دام و جنگل نشيان از ارتفاعات جنگلي اين منطقه کرد تا سيلاب و تخريب جنگل را متوقف کند، اقدامي که البته هنوز به طور قطع به فرجام نرسيده است.
اين پايان ماجرا نيست؛ شيب تند دامنه ها باعث به وجود آمدن خاک کم عمق و فرسايش سريع سطح جنگل مي شود و بارشهاي مدام سيلابهاي ويرانگر را به وجود مي آورند و در نتيجه پوشش علفي سطح خاک که چون سربازان نيزه به دست کار حراست از خاک را بر عهده دارند با خود شسته و به ته دره ها سقوط مي دهد.
به عقيده کارشناسان جنگل که خبرنگاران را در بازديد از جنگلهاي دولي چال فومن همراهي مي کنند، تخريب بالا دست بر اثر حضور دام و جنگل نشين در ساليان دور، باعث هجوم سيل از چهار طرف به روستاي تاريخي ماسوله شده و بارها خسارتي به دهکده کوهپايه اي ماسوله وارد کرده است.
مديرکل منابع طبيعي استان گيلان در طول مسير از عمليات مهار سخن مي گويد:"بعد از سيل ماسوله منابع طبيعي وارد عمل شد و بيش از هزار و هفتصد هکتار از منطقه هدف را جنگلکاري کرد. 26 خانوار جنگل نشين با دامهايشان از جنگل خارج شدند، با اين حال 25 تا 45 هزار دام مازاد در ماسوله، جنگلها را مي چرند."
رحمت الله رحماني علت تخريب مدام ارتفاعات ماسوله را مربوط به حکايتي تاريخي مي داند و مي گويد: " بازار سنتي اردبيل – فومن محل گذر افراد، دامها بوده و منطقه اي تاريخي محسوب مي شود که در گذر زمان به صورت گسترده تخريب شده است."
اظهارات اين مقام مسئول در اداره منابع طبيعي گيلان با اشاره يکي از همراهان به تپه اي در نزديکي محل تجمع خبرنگاران جدي تر به نظر مي رسد. تپه اي که به خاطر حضور ميرزا کوچک خان به لشکرگاه معروف است. منطقه اي که امروز از پوشش جنگل تهي و به مرتعي در ارتفاعي بالاتر از 1800 متر تبديل شده است.
ارتفاع زياد و در نتيجه سرماي شديد هوا و چند عامل ديگر، موجب خالي شدن اين منطقه از پوشش انبوه جنگل شده است. منطقه اي سردسيري که با هجوم دام و جنگل نشينان، نهالهاي تازه کاشتش شکسته و تخريب مي شود و طرح صيانت از جنگلهاي شمال در اين منطقه بيشترين آسيب را مي بيند. پائين بودن عمق خاک، شيب تند، بارشهاي سيل آسا مشکلات عديده اي براي قرق باني ايجاد مي کند.
يوسف پور کارشناس جنگل که در محل تجمع در منطقه کم پوشش دالي چال حضور دارد، مي گويد: " از سال 85، 45 خانوار جنگل نشين با مبلغ 450 ميليون تومان از منطقه خارج و جابه جا شده اند ولي مشکلات متعدد و شرايط نامساعد باعث شده طرح جابه جايي به طور کامل انجام نشود."
وي تاکيد دارد: " اکوتنها شرايط سخت و شکننده اي دارند و رويش در اين گونه مناطق بسيار با دشواري همراه است. در منطقه دولي چال 390 هکتار جنگلکاري انجام شده که نياز به مراقبت شديد دارد. گونه هاي افرا، ون، بلوط، توسکا و گونه کاج سياه غير بومي نيز کاشته شده است."
اين منطقه ويژه که از قديم محل رويش درختان ارزشمند راش بوده ديگر قدرت توالي ندارد و بايد زماني هزار ساله را براي تولد دوباره راشها تجربه کند.
با اين همه استان گيلان 565 هزار هکتار عرصه هاي جنگلي دارد و در کل استان گيلان 62 هزار هکتار جنگل کاشته شده که از 17 هزار اصله آن مربوط به سال 85 تا 89 است و در مجموع 175 جنگل نشين با 18 هزار واحد دامي نيز از مناطق مورد هدف خارج شده اند تا مناطق براي تنفس تازه آماده شوند اگر چه اين طرحها به عقيده منتقدان شکست خورده است.
"آبهاي روان از مرتفع ترين کوههاي منطقه در ماسوله از کوههاي شاه معلم سرچشمه مي گيرد و با گذر از مساحتي زياد به تالاب انزلي مي ريزد." اين اطلاعات را احمد شکري معاون آبخيز داري اداره کل منابع طبيعي استان گيلان مي دهد.
وي ادامه مي دهد: "از 32 هزار هکتار حوزه اصلي اين منطقه 9 هزار هکتار مورد مطالعه آبخيز داري قرار گرفته که شامل خشکه چيني و گاويون بندي و همين طور مهار خاک در شيبهاي تند و بدون پوشش است."
خطر ريزش سنگلاخهاي سهمگين و شسته شدن خاک هر لحظه در بالاترين مناطق سرچشمه هاي ماسوله رودخان وجود دارد، چرا که ميزان فرسايش خاک در اين منطقه به نسبت آمارهاي جهاني بسيار بالا است و به عقيده مقامات مسئول رقمي نزديک به 600 تن در هکتار در سال را شامل مي شود و از سال 70 رقمي معادل 600 ميليون تومان براي مهار خاک بي پوشش اين منطقه هزينه شده است

:: دانلود فایل ضمیمه ()