از آن دور، از پشت پیچ جاده تماشایتان می‌کنند، می‌خندند و استقبال می‌کنند هر مهمانی را که وارد دیارشان می‌شود. صفایشان به آسمان آبی کوسالان می‌ماند؛ گرمند و زنده. سفره‌هاشان باز؛ نان و ماستی است خوش رنگ و خوش خوراک. آماده‌اند به مهمان‌نوازی بی‌غل و غش. ما را همچون همه بر خوان خویش فرا می‌خوانند و دیگر هیچکدام غریبه نیستیم در این میان.
اینجا اورامان است.
اورامان در زبان کردی "هه ورامان" تلفظ می‌شود. "هورا" به معنی "اهوارا" و "مان" به معنی "جایگاه و سرزمین" است. هورامان سرزمین اهورایی و جایگاه اهورامزداست. "هور" نیز در اوستا به معنی خورشید آمده، هورامان جایگاه خورشید است. اورامان ناحیه‌ای است وسیع و کوهستانی در جنوب کردستان. بقایای آتشکده‌های زرتشتی در حوالی روستای اورامان تخت نشان از رواج آیین زرتشت پیش از اسلام دارد و نیز در کهن ایام مرکز فرمانروایی سلاطین محلی بوده است.

پیر شالیار
پیر شالیار و مراسم آیینی به یادگار مانده از دوره پیش از اسلام است. این مراسم از دهم بهمن ماه به مدت یک هفته در اورامان اجرا می‌شود. اخرین چهارشنبه منتهی به نیمه بهمن ماه زمان مراسم اصلی است. پس از به بار نشستن گردوها و برداشت آن، گرودها را خشک و نگهداری می‌کنند. در زمان اجرای مراسم کودکان به نیابت از بزرگان اورامان به درب منازل روستا می‌روند، آرد و مواد لازم جهت تهیه آش را تهیه می‌کنند، مردان دیگ‌های بزرگ از گوشت‌های نذری گاو و گوسفند بار گذاشته و آش مخصوص می پزند و به هنگام نهار و شام به احسان بین مردم توزیع می‌کنند.
زمان موعود فرا می‌رسد؛ مردان در بام یکی از منازل گردهم می‌آیند، دست‌ها را به کمر یکدیگر حلقه می‌زنند، آرام آرام شروع به چرخیدن می‌کنند، دایره‌وار می‌چرخند، ذکر می‌گویند؛ در وسط این حلقه 3 تا 8 نفر موهای خود را پریشان می‌کنند و مرتبا سرهایشان را تکان می‌دهند.
شب فرا می‌رسد؛ رقص آیینی پایان می یابد. به خانه‌ای که خانه پیر است می‌روند؛ در وصف پیر اشعاری می‌خوانند در پی‌اش، تسبیح و لنگه کفش پیر را از صندوق خارج می‌کنند، دست به دست می‌دهند، با احترام می‌بوسند و دست آخر به صندوق باز می‌گردانند. پایان مراسم؛ روز جمعه است. نان و ماستی تهیه می‌کنند. جملگی به سمت ارامگاه پیر می‌آیند. وارد محوطه می‌شوند، پای افزارهاشان را از پا به در می‌آورند؛ بوسه‌ای بر زمین می‌نهند و به زیارت پیر همت می‌گمارند. دستمالی به جهت گرفتن حاجت به دیوار و درختان محوطه مقبره می‌آویزند. سپس مشغول می‌شوند به خوردن نان و ماست. می‌پندارند تبرک است خوردن نعمت ساده خدایی.
پایان می‌پذیرد مراسم آیینی پیر شالیار همزمان با غروب خورشید در سرزمین خورشید. 15 اردیبهشت ماه نیز مراسمی در جوار پیر شالیار برگزار می‌شود.

شرح عکس: مراسم پیر شالیار، اورامان، رضا نوری

انتهای خبر // www.iren.ir // ایرن